کشت بادمجان

بادمجان با نام علمی Solanaceae متعلق به تیره Solanum Melongena گیاهیست یک ساله با ساقه هاي قوي ، خشن و شاخه شاخه و داراي برگ هاي پهن و کشیده و رنگ متمایل به خاکستري می باشد و برگها گاهی داراي خار هستند. گل بادمجان ، شبیه گل سیب زمینی ، ولی بزرگتر و رنگ آن بنفش کم رنگ میباشد.

میوه بادمجان که به صورت هاي مختلف اعم از کشیده ، قلمی ، دلمه ای و یا کُرَوي می باشد همان بادنجان ، نام دارد که مورد مصرف خانگی است. بادمجان را به صورت پخته در غذاها و خورش ها مصرف می کنند و از آن نوعی ترشی نیز تهیه می شود که معروف به ترشی بادمجان و یا ترشی لیته است. همچنین آن را به صورت تنوري ( کبابی ) سرخ نموده در غذاهاي محلی مصرف می کنند و در مواردي هم از میوه این گیاه مربا تهیه می نمایند.

بادمجان متعلق به خانواده سیب زمینی است از زمانهاي بسیار قدیم در هند کشت می شده است و از آنجا به نقاط دیگر جهان راه یافته است . چین از قرن نهم هجري شروع به کشت و زرع آن کرد . تجار انگلیسی این گیاه را در قرن هفدهم میلادي در گینه کشت کردند و آنرا بنام کدوي گینه اي مینامیدند .

بادمجان در تمام مدت سال وجود دارد و در آمریکا ، ایالات فلوریدا ، تگزاس ، لویزیانا و نیوجرسی بیشتر محصول بدمجان آمریکا را کشت می کنند . در نواحی گرم و استوایی بوته بادمجان گیاهی است دائمی ولی در نواحی معتدل و معتدل سرد در اثر حساس بودن به سرما در فصل زمستان بوته خشک می شود. این گیاه از خانواده بادمجانیان و جنس ملونژنا می باشد. برگ بوته بادمجان پهن و کشیده و کنار آن کمی دندانه اي است گلها بطور خوشه و گاهی بطور تک گل در طول ساقه ظاهر می شوند.

آب و هواي مطلوب بادمجان

بادمجان حساس به سرما می باشد بنابراین براي حداکثر برداشت باید این گیاه را در نواحی گرمسیري و یا مناطقی که داراي تابستان طولانی می باشند کاشت ولی با کاشتن بذر بادمجان در نواحی سرد معتدل نیز می توان به کشت این گیاه اقدام کرد.

خاك مناسب کشت بادمجان

کشت بادمجان در هر خاکی ممکن است . ولی بهترین زمین براي کاشت این گیاه زمینهاي داراي شن و رس که pH ان کمتر از 6.5 نباشد تنها دو عامل در انتخاب زمین زراعی مهم است یکی نم‌دار بودن خاك یا قدرت نگاهداري رطوبت است و دیگري حاصلخیزي زیاد آن.

بادمجان براي رشد مناسب و حصول حداکثر محصول احتیاج به حاصلخیزي خاك و تغذیه کافی دارد زمین بادمجان باید دائم نم دار و مرطوب باشد

بهترین خاك براي بادمجان خاکهاي شنی لومی(sandy Loam) است.همچنین خاك آن باید عمیق ، حاصلخیز و زهکشی خوبی داشته باشد. بادمجان از جمله سبزیهایی است که مواد غذایی زیادي از زمین جذب می کند، به همین دلیل استفاده از کودهاي دامی به میزان 30 تا 40 تن در هکتار توصیه می شود چنانچه زمین شنی و یا ضعیف باشد باید به میزان 40 تا 50 تن و حتی 70 تن در هکتار کود دامی به زمین داد چنانچه کود دامی در دسترس نباشد می توان براي تقویت خاك به کاشت گیاهان خانواده بقولات به عنوان کود سبز در سال قبل از کاشت اقدام نمود استفاده از کودهاي کامل ازت فسفر و پتاسیم باید در برنامه کودي و آماده کردن زمین قرار گیرد. در آمریکا کودهاي شیمیایی کامل را تا میزان 800 تا 1100کیلوگرم در هکتار قبل از آماده نمودن خاك در زمین پخش می کنند از طرفی چون این گیاه زمین را براي مدت طولانی اشغال می کند و محصول می دهد لذا مصرف کودهاي ازته به صورت سرك 2 تا 3 نوبت براي آن توصیه می گردد میزان مصرف کود ازته سرك در هر نوبت حدود 30 تا 40 کیلوگرم در هکتار می باشد.

اولین نوبت کود ازته سرك 4 تا 5 هفته بعد از کاشت است .pH مناسب برای این گیاه 5 تا 6.8 میباشد.

همچنین ببینید: عناصر غذایی مورد نیاز گیاه

کود مورد استفاده در بادمجان

بادمجان احتیاج به کود فراوان دارد. اگر کود دامی موجود باشد در حدود 30 تن کود در هکتار با شخم اول به زمین می دهند و با این مقدار کود دامی 320 تا 500 کیلومتر سوپر فسفات 16 درصد اضافه می کنند. در صورتی که کود دامی موجود نباشد و یا استعمال آن از نظر قیمت مقرون به صرفه نباشد باید از کود شیمیایی و کود های آلی تولیدی به مقدار 50 تا 75 کیلوازت و 100 تا 150 کیلو فسفر و به همین اندازه پتاس براي تقویت زمین استفاده کرد. این مقدار کود شیمیایی همراه با کود سبز براي حفظ مواد آلی زمین بهترین نتیجه را می دهد.

همچنین ببینید: کود آلی مایع آرامین

کاشت

بادمجان را بطور خطی می کارند و به طرز نشتی آبیاري می کنند. فاصله خطوط کاشت با نوع بادمجان تفاوت می کند. در زمین مرغوب نسبت به نوع کاشته شده فاصله خطوط 75 تا 100 سانتیمتر است و فاصله بین بوته ها روي خطوط در حدود 50 تا 60 سانتیمتر می باشد. بادمجان به دو طریق کشت مستقیم و تهیه خزانه ازدیاد می شود. در کشت مستقیم باید تا بر طرف شدن سرما در بهار کشت به تاخیر افتد ولی می توان در گلخانه اقدام به تهیه خزانه و کشت کنیم و به محض مساعد شدن هوا و بر طرف شدن سرما نشاها به محل اصلی منتقل می شود. بذر بادمجان بر خلاف گوجه فرنگی براي جوانه زدن احتیاج به یک دوره استراحت طولانی دارد و در بعضی مواقع حتی با سپري شدن دوره استراحت و کاشت بذر در شرایط مناسب باز هم درصد کمی از بذر جوانه زده و رشد نشاهاي جوان نیز بسیار کند است به طوري که بسته به شرایط آب و هوایی و زمان لازم از بذر کاري تا انتقال نشاء به زمین اصلی از 6 تا 12 هفته متغیر است. بذر این گیاه کوچک و به رنگهاي زرد یا سفید دیده می شود که قوه نامیه را 6 تا 7 سال حفظ می کند بذرهاي دو ساله داراي حداکثر قوه نامیه هستند طریقه کاشت در زمین اصلی به صورت ردیفی بوده و فاصله خطوط کاشت حدود 50 تا 60 سانتی متر تغییر می کند.

داشت

مراقبتهاي لازم پس از کاشت نشاء عبارتند از آبیاري، دفع علفهاي هرز و سله شکنی می باشد.مصرف کود سرك در 2 تا 3 نوبت به قوي شدن بوته و تولید محصول بیشتر کمک می کند. توصیه می شود که زمین نم دار باقی بماند این مسئله در زمینهاي رسی اهمیت زیادي دارد. هرس و کم کردن مقدار گلها بعد از تشکیل میوه ها الزامی است زیرا در غیر اینصورت میوه ها کاملاً بزرگ نمی شوند میوه بزرگ با کیفیت خوب زمانی بوجود می آید که تعداد میوه روي بوته محدود باشد. مبارزه با آفات و بیماریها باید در دستور کار قرار گیرد. از جمله مهمترین آفات بادنجان ، کنه می باشد که براي مبارزه با آن می توان از انواع سموم کنه کش مانند تدیون استفاده کرد. سایر آفات مانند شته، عنکبوت قرمز و انواع سوسک ، آسیب چندانی به بادمجان نمی توانند وارد کنند بعضی از قارچ هایی که به گوجه فرنگی حمله می کنند مانند فوزاریوم، آلترناریا و ورتیسلیوم (Verticillium) می توانند در بادمجان تولید بیماري نمایند و باعث پوسیدگی و خشک شدن برگها و میوه آن شوند براي جلوگیري از شیوع این بیماریها باید اولاً بذور ضدعفونی شده کشت شوند، ثانیاً از کاشتن بادمجان درزمینی که قبلاً گوجه فرنگی و یا سیب زمینی در آن کشت شده است خود داري کرد و ثالثاً بوته ها بخصوص زمانیکه کوچک هستند به وسیله قارچ کشها سمپاسی گردند.

برداشت

میوه بادمجان از زمانیکه حدود یک سوم آن تشکیل شده و اندازه نهائی خود را پیدا کرده باشد تارسیدن کامل آن قابل برداشت است.میوه کاملاً رسیده پر رنگ شده به مدت زیادي می تواند روي بوته مادري باقی بماند. بدون آن که زیاد ماندن روي بوته تغییري در کیفیت آن ایجاد کند زیاد ماندن میوه روي بوته فقط روي کمیت آن اثر می گذارد و کمتر می شود با میوه کاسبرگهاي بزرگ همراه است که با قسمتی از ساقه که بسیار سخت و چوبی می باشد توام است.

ترکیبات شیمیایی بادمجان

همانطور که در جدول زیر دیده می شود بادمجان داراي ویتامین هاي A.B.C و مواد معدنی زیادي است .

خواص داروئی بادمجان

از این میوه در رژیم لاغري استفاده می شود. خاصیت درمانی آن به علت باز کردن عروق است و به همین جهت رنگ رخسار را باز می کند. تقویت کننده معده است. ادرار را بیشتر می کند. خوردن بادمجان بوي عرق را در بدن از بین می برد. خاکستر آن به صورت مخلوط با سرکه براي معالجه زخمهاي جلدي موثر است.

از نظر طب قدیم بادمجان گرم و خیلی خشک است ، بر خلاف آنچه که عوام اعتقاد دارند که بی بو و خاصیت است داراي خواص زیادي است . مهمترین خاصیت آن کم کالري بودن آن است که غذاي بسیار خوبی براي کسانی است که می خواهند وزن کم کنند زیرا داراي ویتامین و مواد معدنی نیز می باشد .

1. بادمجان را حتما باید بحالت کاملا رسیده مصرف کرد زیرا خام آن طعم تلخ دارد و در آنهائیکه آسم و برونشیت دارند باعث تحریک این بیماریها می شود.
2. اثر نرم کننده و مدر دارد .
3. بعلت درا بودن آهن در رفع کم خونی داروي موثري است .
4. بادمجان را می توان براي از بین بردن ورم و التهاب روي عضو ملتهب گذاشت .
5. دانه آن ایجاد یبوست می کند .
6. ریشه بادمجان و شاخه هاي خشک شده و برگهاي آن اثر بند آورنده خون را دراست و قابض بوده و می توان در آن براي درمان احتلام بانه و انواع خونریزیها استفاده کرد.
7. بادمجان پادزهر خوبی براي مسمومیت هاي حاصل از خوردن قارچ سمی است .
8. خوردن بادمجان گرفتگی رگها را باز می کند و شخص را از خطر سکته قلبی محفوظ می درد .
9. برطرف کننده یبوست است .
10. برگها و پوست سیاه آن را اگر بجوشانند این جوشانده درمان اسهال خونی است .
11. جوشانده ریشه آن درمان بیماري آسم است.
12. مقوي معده است .
13. آب زردرنگی که در موقع نمک زدن و گذاشتن از آن خارج می شود براي خشک کردن عرق دست و پا بهترین دارو است و اشخاصی که دست و پایشان مرتب عرق می کند باید دست و پاي خود را با آن چند بار در روز بشویند تا از شر این مرض آسوده شوند.
14. اگر بادمجان را بسوزانند و خاکستر آن را با سرکه خمیر کنند و به زگیل بمالند زگیل کنده خواهد شد .
15. از بادمجان می توان به عنوان مسکن براي تسکین در استخوان شکسته و ضرب خورده استفاده کرد بدین طریق که باید آنرا در فر بگذارید که نیم پز شود و سپس آب آنرا با فشار بگیرید و بعد بمقدر نصف این مقدر آب به آن اضافه کنید و با شکر قهوه اي آنرا هم بزنید و بنوشید
16. با تحقیقاتی که جدیدا روي موشهاي آزمایشگاهی انجام شده نتیجه گرفته اند که بادمجان داراي یک ماده ضد تشنج است که در درمان بیماري صرع اثر بسیار خوبی درد . بنابراین اشخاصی که تشنج دارند و یادمبتلا به این بیماري می باشند بهتر است که از آن استفاده کنند.

طریقه استفاده بادمجان

بادمجان داراي آلکالوئیدي بنام سولانیند ضعیف ایجاد آلرژي و مسمومیت کند . بنابراین براي طبخ آن باید ابتدا این ماده را خارج کرد و بهترین طرز پخت است که خانم هاي ایرانی درست می کنند . یعنی بادمجان را باید پوست کند و سپس ورقه ورقه نمود و لابلاي آنرا نمک پاشید تا آب آن که زرد رنگ و محتوي سولانین است خارج شود ، سپس آنرا فشار داده و پخت. البته بهترین طریقه پخت آب پز کردن و یا پختن در فر است زیرا سرخ شده آن سنگین شده و براي معده هاي ضعیف مناسب نیست .

مضرات بادمجان

بادمجان به علت داشتن یک ماده سمی به نام سولانین براي اشخاصی که سابقه حساسیت دارند خوب نیست. مخصوصا این افراد نسبت به نمونه هاي تخم دار آن حساسیت داشته و بلافاصله بعد از خوردن دچار چشم درد شده و یا در بدنشان جوش پیدا می شود و دسته اي از افراد مبتلا به کهیر می شوند.